Anja: 'Met een camper op avontuur, daar knapt iedereen van op'

'Ik ga op camperreis en neem mee... mijn demente moeder.' Zo begon het verslag dat Anja op Facebook bijhield van de bijzondere reis met haar moeder Sjan. 4.875 kilometer legden ze samen af in hun tijdelijke huis op wielen. Sjan is inmiddels overleden. In dit interview blikt Anja terug op hun onvergetelijke reis samen én wat haar heeft doen besluiten om deze reis te maken.

Bij Anja (62) zit het reizen in het bloed. Als achttienjarige vertrekt ze uit Nederland en reist ze over de hele wereld. Ze werkt op cruiseschepen en runt een Italiaanse discotheek. Ze woont en werkt in Europa, Azië, Afrika en Australië. Overal maakt ze vrienden voor het leven. Haar ouders komen haar zoveel mogelijk opzoeken.

Wantrouwen

Na het plotselinge overlijden van haar vader komt Anja terug naar Nederland. Ze woont bij Sjan om de hoek. Sinds 2018 merkt Anja dat haar moeder steeds meer vergeet. ‘Langzaam wordt het moeilijker voor haar om zelfstandig te wonen. Ze raakt steeds vaker de kluts kwijt en wordt wantrouwend, zelfs tegenover mij,’ zegt Anja. Sjan krijgt de diagnoses vasculaire dementie en Alzheimer.

Oplichting aan de deur

Meerdere keren dreigt ze slachtoffer te worden van oplichting aan de deur. Ook laat ze vreemden uit goed vertrouwen binnen. Anja plaatst daarom een camera om een oogje in het zeil te kunnen houden.

Waanideeën door een delier

In juni 2025 krijgt haar moeder een blaasontsteking. Daardoor ontstaat een delier: een plotselinge, ernstige verwardheid.

‘Het was heel bizar om te zien’, vertelt Anja. ‘Ze liep met een vliegenmepper door het huis en zag dingen en mensen die er niet waren. Ze dacht dat mensen haar wilden vergiftigen. Vaak belde ze 112, terwijl er niets aan de hand was. Met vlagen herkende ze mij en haar kleindochter niet meer. Tegelijkertijd kon ze tijdens een pintje de verhalen van vroeger nog haarfijn vertellen. Dat vond ik heel dubbel.’

Crisisopname

Op een dag staat Sjan doodsbang in haar nachtjapon op straat, met een wandkruis en een mes in haar hand. Met hulp van de casemanager dementie wordt ze via een crisisopname opgenomen in een verpleeghuis.

‘De casemanager vertelt dat de verwarring bij het delier hoort. Ik had graag eerder geweten dat een blaasontsteking zoiets kon veroorzaken. Het was heel confronterend om mijn moeder zo te zien.’

Onrust in het verpleeghuis

Anja hoopt even rust te krijgen, nu de zorg bij het verpleeghuis ligt. Maar die rust komt niet. 'Mijn moeder werd volgestopt met pillen en sliep twee nachten niet.' Sjan probeert te ontsnappen, klimt over een hekje en roept dat ze naar huis wil. Als de verpleging haar weer naar binnen brengt, wordt ze opstandig.

Meer zorgen

Anja gaat twee keer per dag op bezoek. ‘Ik zag haar helemaal verwilderd. Ze had blauwe plekken en wonden aan haar been. De verpleging had deze met een sok bedekt. Ik had het gevoel dat ik van deze situatie meer zorgen kreeg dan voorheen.’

Anja besluit Sjan mee te nemen naar de waterkant en ziet haar ontspannen. Na afloop zegt Anja: ‘Mam, we gaan lekker terug naar huis.’ Ze brengt haar niet meer terug naar het verpleeghuis en haalt de volgende dag haar spullen op.

Nu of nooit

Thuis komt Anja op een idee. Haar grootste wens is om haar moeder nog één keer mee te nemen op reis. Anja heeft altijd in een camper rondgereisd. Dat geeft haar een gevoel van vrijheid. Dit is het moment, denkt Anja, mijn moeder is 90. Het is nu of nooit.

‘Ik laat haar foto’s zien van mijn vrienden en werkplekken die zij vroeger bezocht heeft. Zo wil ik haar geheugen weer opfrissen. Daarna huur ik een camper en richt deze in voor de reis.'

Huis op wielen

‘Mam, pak je spullen. We gaan op reis in ons huis op wielen,’ zegt Anja tegen haar moeder. Onderweg bezoeken ze oude vrienden van Anja. Haar moeder herkent ze bijna allemaal. Overal worden ze hartelijk ontvangen en er komen verhalen van veertig jaar geleden naar boven.

Elkaar terugvinden

Vijf weken lang zijn moeder en dochter samen onderweg. De eerste nachten is Sjan verward en angstig. Anja praat ondanks haar eigen vermoeidheid rustig op haar in en na een aantal nachten komt Sjan tot rust en slaapt ze goed door naast haar dochter. Via Duitsland en Zwitserland bereiken ze de voet van Italië. ‘Buiten zijn is zo fijn samen. Even gezellig een sigaretje roken en samen weg tussen die vier muren. Mijn moeder is weer vrolijk en we vinden elkaar terug.’

Ontroerend moment

Dan gebeurt er iets bijzonders tijdens hun reis. Anja zit naast haar moeder en ziet haar wazige blik. Plotseling zegt Sjan: ‘Ja, ons Anja reisde ook veel.’ Als Anja aangeeft dat zij haar dochter is en gewoon naast haar zit, komen de tranen bij allebei. ‘Hoe kan dat toch, dat ik mijn eigen kind niet herken? Ik snap het niet. Maar ik blijf vragen of jij ons Anja bent, want ik wil je niet vergeten.’

Genieten

Sjan geniet van het gezelschap van de vrienden van Anja en eet verrassend goed. Er zijn meerdere momenten per dag dat Sjan niet weet waar ze is, waar ze haar spullen gelaten heeft of wie er naast haar zit. Die onrust kost Anja veel energie, maar ze leert hoe ze haar het beste af kan leiden bij deze momenten. En ook haar eigen stress verdwijnt. Geen twee huishoudens om bij te houden, geen 1001 regeldingen voor haar moeder, geen afleiding. Anja voelt zich weer de Koningin van de Weg.

Onvergetelijke herinneringen

Voor Anja is de reis een prachtige herinnering geworden. ‘De verhalen, de humor, de steeds weer herhalende vragen, de paniek en de twinkel in haar oogjes, het geduld en het écht de tijd nemen voor elkaar, zijn onvergetelijk.

Ik zou iedere mantelzorger willen adviseren om bewust tijd te maken voor je dementerende ouder. Even de tijd stil laten staan in ons hectische leven om door de ogen van je demente ouder te kijken. Ga samen naar buiten, beleef iets en maak herinneringen. Deze reis draag ik, zeker nu mijn moeder er niet meer is, voor altijd mee in mijn hart.’

Tekst: Jessie Vermeer
​Foto's: eigen archief van Anja

Heb je vragen naar aanleiding van dit interview? Of wil je zelf je verhaal delen? Vul dan het contactformulier hieronder in. We nemen daarna contact met je op.