Saskia Wagenmakers roept scholen op: ‘Signaleer en ondersteun jonge mantelzorgers’

Saskia Wagenmakers is coördinator jonge mantelzorgers bij BredaMantelzorg en roept in haar blog scholen op om oog te hebben voor de jonge mantelzorgers in hun klassen. BredaMantelzorg helpt hen daar bij met een lespakket voor groep 7 en 8.

Tijdens de Week van de Jonge Mantelzorger (1 t/m 7 juni) staat één boodschap centraal, namelijk: ‘Meer dan je denkt’. Meer kinderen en jongeren dan we ons realiseren, groeien op in een situatie waarin zorg(en) voor een ander onderdeel is van hun dagelijks leven. Het gaat om kinderen en jongeren die een ouder hebben met een chronische ziekte, een broer of zus met een beperking, of een familielid met psychische problemen. Zij helpen, zorgen en passen zich aan. Vaak zonder dat iemand het doorheeft.

Jonge mantelzorgers vallen vaak niet op

Want dat is precies het punt: jonge mantelzorgers vallen niet altijd op. Ze klagen niet snel, nemen verantwoordelijkheid die eigenlijk niet bij hun leeftijd past en proberen ‘gewoon’ mee te draaien op school en in hun sociale leven. Maar achter dat ogenschijnlijk normale gedrag, schuilt vaak een wereld van extra zorgen, vermoeidheid en soms ook een gevoel van eenzaamheid.

(H)erkennen is niet altijd eenvoudig

Het thema ‘Meer dan je denkt’ nodigt ons uit om beter te kijken. Om te beseffen dat een kind vaak moe is, zich moeilijk concentreert of regelmatig afwezig is. Thuis kan er meer spelen. En juist daarom is het zo belangrijk dat scholen een rol pakken in het signaleren en ondersteunen van jonge mantelzorgers.

Scholen zijn bij uitstek de plek waar kinderen en jongeren een groot deel van hun tijd doorbrengen. Leerkrachten zien leerlingen van dichtbij en signaleren veranderingen in gedrag en welzijn. Toch is het (h)erkennen van jonge mantelzorgers niet altijd eenvoudig. Kinderen praten er niet vanzelf over. En leerkrachten weten niet altijd waar ze op moeten letten. Of hoe ze het gesprek aan kunnen gaan. Daar ligt een belangrijke kans én verantwoordelijkheid.

Lespakket

Om scholen hierbij te ondersteunen, ontwikkelde BredaMantelzorg een lespakket over jonge mantelzorgers, speciaal voor groep 7 en 8 van de basisschool. Dit lespakket richt zich op het vergroten van bewustwording rondom jonge mantelzorgers. Zowel bij leerlingen als bij leerkrachten. Het doel is tweeledig: Enerzijds leren kinderen wat mantelzorg is en herkennen ze het mogelijk bij zichzelf en/of in hun omgeving. Anderzijds krijgen leerkrachten handvatten om signalen te begrijpen en bespreekbaar te maken.

Wat dit lespakket bijzonder maakt, is dat het niet alleen informeert, maar ook ruimte creëert voor gesprek en (h)erkenning. Door middel van verhalen, interactieve opdrachten en praktische voorbeelden worden thema’s als zorg, verantwoordelijkheid en balans toegankelijk gemaakt voor kinderen. Het helpt kinderen woorden te geven aan situaties die ze misschien al langer ervaren, maar nog nooit hebben benoemd.

Wereld van verschil

Voor jonge mantelzorgers kan die (h)erkenning een wereld van verschil maken. Weten dat je niet de enige bent, dat jouw situatie gezien wordt en dat er ruimte is om erover te praten. Dat kan verlichting geven. Het kan ook bijdragen aan meer begrip van klasgenoten, waardoor een veiligere omgeving ontstaat waarin jonge mantelzorgers zich meer gezien en begrepen voelen.

Daarnaast biedt het lespakket leerkrachten concrete tools om signalen op te vangen en op een laagdrempelige manier het gesprek aan te gaan. Niet zwaar of problematiserend, maar juist open en nieuwsgierig. Want soms betekent één vraag al meer dan je denkt om een kind het gevoel te geven dat het er niet alleen voor staat.

Meer dan je denkt

De ontwikkeling van dit lespakket sluit naadloos aan bij het thema van dit jaar. Want als we echt willen begrijpen wat het betekent om jonge mantelzorger te zijn betekent, moeten we erkennen dat het vaak om onzichtbare verhalen gaat. Verhalen die zich afspelen achter de voordeur, maar die wel degelijk invloed hebben op een leven van een kind/jongere.

‘Meer dan je denkt’ betekent dus ook: meer zien, meer vragen, meer ruimte bieden.

Door jonge mantelzorg bespreekbaar te maken in de klas, zetten we een belangrijke stap richting (h)erkenning en ondersteuning. En misschien nog wel belangrijker: we laten kinderen zien dat zorgen voor een ander niet vanzelfsprekend is en dat ze daarin zelf ook gezien en gesteund mogen worden. Geen enkele jonge mantelzorger zou het gevoel moeten hebben er alleen voor te staan. Dat is uiteindelijk waar deze week om draait.