Miriam Bryson: 'De onzichtbare pijler van ons zorgstelsel kraakt'

Miriam Bryson, directeur-bestuurder van BredaMantelzorg luidt de noodklok. Steeds meer mantelzorgers voelen zich ernstig belast. Dat merkte ze al langer uit de signalen die mantelzorgers afgeven, nu blijkt het ook uit cijfers.

We hebben het vaak over personeelstekorten in de zorg, stijgende zorgkosten en de vergrijzing. Maar zelden hebben we het over de groep die ons zorgstelsel elke dag overeind houdt: mantelzorgers.

In Nederland zijn er ruim 5,5 miljoen mantelzorgers. Mensen die zorgen voor een partner, ouder, kind, buur of vriend. Vaak uit liefde, vanzelfsprekendheid en verbondenheid. In Breda alleen al gaat het om ongeveer 55.000 inwoners die een onmisbare bijdrage leveren aan onze samenleving. Toch zien we een zorgelijke ontwikkeling.

De rek is eruit

Uit recente cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat het aantal mantelzorgers dat zich ernstig belast voelt in tien jaar tijd is gestegen van 400.000 naar 600.000 mensen. Vooral jongere mantelzorgers ervaren steeds meer druk. Tegelijkertijd worden steeds meer zorgtaken verschoven van professionele zorg naar het informele netwerk. Dat klinkt logisch op papier. Maar in de praktijk betekent het dat mantelzorgers steeds vaker niet alleen emotionele steun bieden, maar ook verantwoordelijk worden voor complexe zorgtaken, administratie, vervoer en soms zelfs verpleegkundige handelingen. De vraag die we ons moeten stellen is: hoe ver kunnen we hierin gaan?

Mantelzorg is geen vervanging van professionele zorg

De kracht van mantelzorg zit niet in medische handelingen. Die kracht zit in menselijke nabijheid. In het luisterend oor, het bezoekje, de praktische hulp en het gevoel dat iemand er niet alleen voor staat. Wanneer we mantelzorgers steeds meer behandelen als onbetaalde zorgprofessionals, raken we de essentie kwijt. Bovendien vergroot dit het risico op overbelasting en uitval. En als mantelzorgers uitvallen, ontstaat er juist méér druk op het professionele zorgsysteem.

De onmogelijke combinatie van werk en zorg

De mantelzorger van vandaag is vaak ook werknemer, ouder, partner en vrijwilliger. Maar liefst 80% van de mantelzorgers onder de 67 jaar heeft een betaalde baan. Meer dan de helft werkt zelfs fulltime. Werkende mantelzorgers die intensief zorgen, besteden gemiddeld 52 uur per week aan de combinatie van werk en zorg. Dat is geen duurzame situatie. Daarnaast zien we ouderen die hun eigen gezondheid opzijzetten om voor hun partner te zorgen en de zogenaamde sandwichgeneratie die tegelijkertijd zorgt voor kinderen, ouders én werkverplichtingen. Ook zij zitten vaak aan hun grens.

Mantelzorg is liefde, geen oplossing voor personeelstekorten

Mantelzorg ontstaat vanuit betrokkenheid en solidariteit. Niet als antwoord op bezuinigingen of personeelstekorten. Willen we ons zorgstelsel toekomstbestendig houden, dan moeten we stoppen met het verleggen van steeds meer verantwoordelijkheden naar mantelzorgers zonder passende ondersteuning. Want één ding is duidelijk: als de mantelzorger omvalt, komt ook de zorg voor duizenden kwetsbare inwoners onder druk te staan.

Investeren in mantelzorg is investeren in de toekomst

Als we willen dat mantelzorg een sterke pijler blijft onder ons zorgstelsel, moeten we mantelzorgers beter ondersteunen.

Laten we daarom niet alleen spreken over zorg, maar ook over degenen die dagelijks zorg dragen. Zie hen. Erken hen. Ondersteun hen.

Heb je vragen naar aanleiding van deze blog? Of wil je zelf je verhaal delen? Vul dan het contactformulier hieronder in. We nemen daarna contact met je op.