Antenne interview Yvonne de Leng - Thuisinzet in de allerlaatste levensfase

Ook in het allerlaatste stukje leven hebben thuisvrijwilligers enorm veel meerwaarde voor de stervende en zijn of haar naasten. Yvonne de Leng, coördinator vrijwilligers palliatieve terminale zorg bij BredaMantelzorg, vertelt over de rol van haar 35 thuisvrijwilligers die tijdens die fase cliënten en hun naasten bijstaan.

BredaMantelzorg is een organisatie die mantelzorgers van alle leeftijden in Breda, Bavel, Ulvenhout, Teteringen en Prinsenbeek ondersteunt. Daarnaast is er zorg en ondersteuning in de laatste levensfase, sinds 2005 als lid van VPTZ Nederland. BredaMantelzorg ondersteunt twee hospices met de inzet van vrijwilligers, werkt intramuraal (zoals in woonvoorzieningen en verpleeghuizen) en doet thuisinzetten. Er werken circa 120 vrijwilligers. Yvonne, die twintig jaar palliatief verpleegkundige was, noemt de inzet van vrijwilligers in de palliatieve terminale zorg een hele mooie aanvulling op de formele zorg. Tijdens haar baan als verpleegkundige al en nu nog steeds.

Meerwaarde enorm

‘Ook voor dat allerlaatste stukje van iemands leven is de meerwaarde van thuisvrijwilligers enorm, ook al lijken de activiteiten heel eenvoudig. Maar samen een boek lezen of voorlezen, samen een familiefotoalbum doorbladeren, een luisterend oor bieden of een handmassage geven, wordt als heel waardevol ervaren door cliënt en naasten’, zegt Yvonne, nu vier jaar actief in haar huidige functie. ‘Er wordt veel gesproken over vroeger. Complete levensverhalen komen soms voorbij. Recent nog was er een hulpvrager die bij alle ingezette vrijwilligers intens vertelde over de hoogte- en dieptepunten in haar leven. Na de laatste inzet overleed mevrouw een paar uur later. De vrijwilligers hadden zelf het gevoel dat mevrouw de verhalen met niemand anders had kunnen delen. Ik vind het zo mooi dat ze dat wel met onze vrijwilligers kon doen en op die manier het leven kon loslaten.’

'Er zijn'

‘Als mensen euthanasie krijgen of als palliatieve sedatie gaat worden toegepast, krijgen onze thuisvrijwilligers vaak vragen over het naderende einde. Over angsten, onzekerheden. Zij vinden het fijn dat iemand nabij is die alle tijd voor hen neemt, met wie ze hun gevoelens kunnen delen, iemand die met hen meedenkt. Juist het ‘Er zijn’ brengt dan zó veel! Wanneer iemand een klein sociaal netwerk heeft, wordt onze vrijwilligers vaak gevraagd mee te denken over zaken die nog niet zijn afgehandeld. Soms gaat een vrijwilliger zelfs mee naar een begraafplaats om een plekje uit te zoeken. Het is mooi dat onze vrijwilligers ook bij dit soort praktische zaken iets kunnen betekenen.’

De thuisvrijwilligers palliatieve terminale zorg van BredaMantelzorg vormen samen een mooie, betrokken groep, zo zegt Yvonne. ‘Ik zie dat het hen raakt om mee te mogen wandelen in het laatste stukje leven van een mens. Ze doen dat met veel gevoel en aandacht. Ze vinden het mooi, menselijk en ook normaal om stervenden bij te staan. Om er te zijn voor als er iets nodig is. Voor praktische zaken. Om mee te denken. Herinneringen op te halen. En even samen naar buiten te gaan, als dat kan. Maar ook om er in stilte en onopvallend aanwezig bij te zijn als iemand al in slaap is. Dan worden er waakvrijwilligers vanuit BredaMantelzorg ingezet.’

Aandacht, tijd, rust en ruimte

Zes weken na een overlijden informeert Yvonnes organisatie bij de naasten van de overledene hoe zij de inzet van de vrijwilligers van BredaMantelzorg hebben ervaren. Yvonne: ‘We horen echt altijd dat hun aanwezigheid van grote meerwaarde was en hoe dankbaar de cliënt was dat ze er waren. Dat is natuurlijk fantastisch om te constateren. We horen ook vaak: ‘Hadden we dit maar eerder geweten.’ De band die wordt opgebouwd tussen cliënt en vrijwilligers heeft zoveel waarde. En voor de naasten is het heel fijn dat ze met een gerust hart even een boodschap kunnen doen of bijvoorbeeld rustig in bad kunnen gaan liggen. Want ook de aandacht, tijd, rust en ruimte die het de mantelzorger gaf, wordt enorm gewaardeerd. Ze voelden dat, met de aanwezigheid van een vrijwilliger in die allerlaatste fase, zij met een gerust hart even konden weggaan. Het doel van de evaluatie is natuurlijk om verbeterpunten te horen. Het kan altijd zijn dat wij een blinde vlek hebben. Maar tot nu toe komen er nooit verbeterpunten aan het licht en is iedere mantelzorger hartstikke positief: enorm blij met de ondersteuning van vrijwilligers.
​
​Ik ben trots op mijn mensen. Hun inzet heeft echt heel veel meerwaarde voor stervenden en hun naasten. Dat is prachtig!’

Dit interview is geplaatst in Antenne, nr 173, september 2026. Antenne is een uitgave van VPTZ Nederland.​

Tekst: Marie-Christine Koestal
​Fotografie: Paul Ranft